mar
7
2011
Autor:
Joanna Wojciechowska

35696Przyroda promuje zmienność, człowiek – chcąc zbliżyć się do kanonu- wychowuje albo ufa genom. Dyskusję myśli deterministycznej i humanistycznej prezentuje autor zbioru esejów pt. „50 teorii genetyki, które powinieneś znać” – Mark Henderson. Poszukuje związku między czynnikami dziedziczenia a efektem fenotypowym. Złożonością genetyki tłumaczy nieskończoność wariantów genotypów uzyskiwanych mimo odwiecznych reguł dziedziczności i ograniczonej palety genów.

 

Ewolucją – kierunki ekspansji genów superbakterii, kształtowanie płci, inteligencji, osobowości, modelu człowieka doskonałego. Przypomina, że to nie tylko źródło deterministycznego zysku, ale kosztami biologicznego sukcesu gatunku obciążony zostaje każdy osobnik. Pokazuje, że dywagować na temat dalszego rozwoju filogenetycznego człowieka, można już na podstawie 75 milionów lat jakie dzielą człowieka od myszy . Punktem wyjścia powinna być ocena stopnia ewolucyjnego zaawansowania na podstawie międzygatunkowej zmienności liczby kopii genów oraz śmieciowego DNA, którego do tej pory nie zaklasyfikowano jednoznacznie jako sekwencje „reliktowe”.

 

Podręcznik przytacza genetyczne, paleontologiczne, anatomiczne zoologiczne, botaniczne, embriologiczne dowody na ewolucyjny przebieg adaptacji organizmów od form pierwotnych do aktualnych. Rozwój myśli darwinowskiej podpieranej doniesieniami genetyki, nakreślany jest na symbolicznej linii czasu, zilustrowanej w dolnej stopce strony.

 

Książka obrazuje, w jaki sposób interwencja człowieka pozwala uzyskać efekt ukierunkowany, np. wprowadzając gen żonkila w hodowli złotego ryżu czy gen kodujący białko uodparniające komary na infekcję zarodźcem malarycznym. Również konieczność wprowadzenia modelowania zwierzęcego nokautów genowych, transfekcji czy hodowli tkankowych zależnie od zamiaru odnalezienia leku czy bezpośredniej jego produkcji wynika z konieczności zaniechania prowadzenia na ludziach doświadczalnych badań klinicznych.

 

Merytoryczna zawartość książki, klarowność prezentowanych poglądów oraz lekkość stylu nadają jej walory podręcznego bagażu, a konkretnością trafia w sedno potrzeb niezwiązanego zawodowo z tematyką czytelnika, jaki potrzebuje podstaw naukowych do zajęcia stanowiska w kwestiach moralnych. Nie łudzi ona intelektualnym wytchnieniem, za to śmiałymi teoriami wzbudza zaufanie.

 

Autor podkreśla istotność wewnętrznego planu genetycznego gatunku determinowanego swoistym „rachunkiem ekonomicznym” doboru naturalnego, mnożeniem korzyści na drodze obiecujących fuzji genowych. Dobro gatunku –rozumiane jest jako zwiększenie potencjału rozrodczego osobnika, strategie seksualne na poziomie organizmalnym, jak i komórkowym.

 

Wg jednej z teorii u podstaw homoseksualizmu leży rywalizacja chromosomów płciowych, w ”walce płci” inicjowanej na etapie gamet, jedna z nich przyjmuje strategię ilościową, a druga jakościową inwestycji w nowe życie. To naczelny sens piętnowania gametycznego, które zamyka możliwość klonowania, fuzji komórek jednej płci czy wreszcie wytwarzania obu rodzajów gamet u jednego osobnika. Potwierdzeniem takich założeń jest wykluczenie piętnowania gametycznego u zwierząt jajorodnych.

 

Autor nakreśla również perspektywy, jakie otwiera uwzględnienie zlokalizowanych na odpowiadających sobie chromosomach genów homeobox, których wady perspektywicznie można będzie rekompensować pobierając sekwencje od organizmów hodowlanych w ramach testów klinicznych.

 

Zróżnicowana wielkość liter i obramowanie wyjaśnień czyni książkę przyjazną dla oka. Przystępny język ośmiela laików, poszerzając kręg tematów, które mogą zostać poddane publicznym debatom, zamiast zamykać je pod kluczem. Napisana w sposób reportersko wiarygodny, autor nie aspiruje do manipulowania światopoglądem.

 

Luźne dywagacje przeplatają się z prezentacją uznanych w świecie odkryć, a nawet te pierwsze nie opierają się kontrargumentom. Książka dla ciekawych przebiegu filogenezy, uwarunkowań ontogenezy i szans podtrzymania istnienia gatunku i osobnika. Znajomość genetyki pomaga zrozumieć to co na zawsze pozostanie niespodzianką.

 

cze
3
2010
Opublikował:
Radosław Szarpatowski

„Biochemia” (wydanie IV), Jeremy M. Berg, Lubert Stryer, John L. Tymoczko

 

7564Nowe polskie tłumaczenie Biochemii Stryera, w całości oparte na VI wydaniu amerykańskim. Podręcznik różni się wyraźnie od poprzedniego, V wydania. O ile motywem przewodnim V wydania było ewolucyjne i porównawcze podejście do przedstawianych zagadnień, o tyle w obecnym wydaniu główny nacisk położono na aspekty fizjologiczne omawianych procesów w zdrowiu i chorobie. Autorzy szczególną uwagę zwracają na poznanie szlaków metabolicznych, które są podstawą do zrozumienia procesów fizjologicznych.

 

W obecnym wydaniu dodano dwa nowe rozdziały: jeden poświęcony dobrze znanemu białku – hemoglobinie – w kontekście zależności struktury i pełnionych funkcji; drugi – nowym lekom, ich tworzeniu i działaniu. Zwiększono też liczbę przykładów zastosowań osiągnięć biochemicznych w badaniach klinicznych oraz uzupełniono najnowsze odkrycia i techniki biochemii. Wprowadzono również większą różnorodność struktur cząsteczkowych, zwłaszcza białek błonowych i wprowadzono animacje, które są dostępne na stronie internetowej wydawnictwa Freeman. Podręcznik składa się z 4 części: molekularny wzór życia, przekazywanie i magazynowanie energii, synteza cząsteczek życia, odpowiedź na zmiany środowiska.

 

Każdy z 35. rozdziałów podzielony jest na jednostki dydaktyczne. Rozpoczyna się krótkim spisem treści danego rozdziału, a kończy streszczeniem omawianego materiału. Jest zaopatrzony w wybór literatury, wizualizację struktur cząsteczkowych, hasła kluczowe i zadania. Ich rozwiązania znajdzie czytelnik na końcu książki.

 

Książka wyposażona jest w dodatkowe narzędzia dydaktyczne: 3 kategorie ikonek ułatwiających odnalezienie właściwego tematu m.in. związanego z ewolucją molekularną, zastosowaniami klinicznymi i animacjami.

 

Podręcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów: biologii, medycyny, farmacji, chemii, biotechnologii, bioinformatyki i różnych działów rolnictwa oraz dla doktorantów i początkujących pracowników nauki w tych dziedzinach.

 

 

„Genetyka zwierząt”, Krystyna Małgorzata Charon, Marek Świtoński

 

1284Zawiera wiadomości z zakresu genetyki klasycznej, z uwzględnieniem zagadnień związanych z ogromnym tempem rozwoju tej dziedziny wiedzy, a zwłaszcza dotyczących:

  1. cytogenetyki – m.in. wpływu mutacji chromosomowych i genomowych na przebieg mejozy i płodność zwierząt,
  2. genetyki molekularnej – m.in. podstawowych technik molekularnych wykorzystywanych w analizie genetycznej oraz budowy i ekspresji genu,
  3. markerów genetycznych – m.in. grupy krwi, polimorfizmu białek krwi i DNA,
  4. mapowania genomu – m.in. metody mapowania i aktualnego stanu map genomowych,
  5. immunogenetyki – m.in. polimorfizmu genów głównego układu zgodności tkankowej,
  6. podłoża molekularnego chorób dziedzicznych zwierząt – m.in. monogenowych chorób zaburzających funkcjonowanie układu odpornościowego,
  7. genetyki różnicowania płci oraz przyczyn obojnactwa – m.in. zespołów odwrócenia płci,
  8. genetyki populacji – m.in. szacowania dystansów genetycznych,
  9. genetyki cech jakościowych – m.in. dziedziczenia umaszczeń,
  10. genetyki cech ilościowych – m.in. molekularnej charakterystyki mutacji genowych o dużym efekcie działania.

 

W omawianiu tych problemów odwołano się przede wszystkim do przykładów z genetyki bydła, świni, konia, owcy, kozy, kury, a także psa. Książka jest bogato ilustrowana oryginalnymi schematami i zdjęciami, ułatwiającymi zrozumienie mechanizmów przepływu informacji genetycznej między pokoleniami. Czytelnik może również znaleźć wykaz wybranych prac źródłowych i przeglądowych poszerzających wiedzę o zaprezentowanych zagadnieniach.

 

Podręcznik przeznaczony jest dla studentów kierunku zootechnika, biotechnologia, biologia i weterynaria, a także wszystkich zainteresowanych tą dziedziną wiedzy.

 

 

„50 teorii genetyki, które powinieneś znać”, Mark Henderson

 

35696W 50 esejach autor przedstawia główne pojęcia genetyki – jednej z najbardziej intrygujących dziedzin nauki. Rozpoczynając teorią ewolucji Darwina i zamykając najnowszymi osiągnięciami nauki pokazuje, w jaki sposób znajomość informacji genetycznej zmieniła sposób rozumienia życia na Ziemi. Ujawnia sekrety chromosomów, DNA i genomu człowieka. Wyjaśnia, jak genetyka może wspomóc walkę z rakiem, HIV, malarią i superbakteriami. Zgłębia główne problemy etyczne wokół kontrowersyjnych badań nad komórkami macierzystymi, klonowaniem i możliwością stworzenia sztucznego życia. Prezentuje najnowsze spojrzenie na śmieciowy DNA, evo-devo i epigenetykę.

 

 

 

 

 

 

„Biotechnologia ścieków”, Redakcja naukowa: Korneliusz Miksch, Jan Sikora

 

33912W książce przedstawiono różne metody biologicznego oczyszczania ścieków, skupiając się na wykorzystywanych tam procesach.Omówiono:

  1. ścieki i ich charakterystykę,
  2. metody biologicznego oczyszczania ścieków,
  3. przemiany najistotniejszych zanieczyszczeń w nich występujących w warunkach tlenowych i beztlenowych,
  4. dwa podstawowe procesy – oczyszczanie z wykorzystaniem drobnoustrojów w formie zawieszonej (osad czynny) oraz immobilizowanymi na nośnikach (złoża biologiczne),
  5. podstawy inżynierii, rozwiązania techniczne i systemy technologiczne bioreaktorów,
  6. systemy służące do zintegrowanego usuwania związków organicznych, azotu i fosforu,
  7. obecny stan wiedzy z zakresu gospodarki osadami ściekowymi, które są stałym i uciążliwym produktem ubocznym oczyszczania ścieków.

 

Publikacja jest przeznaczona dla studentów: biotechnologii, ochrony i inżynierii środowiska, chemii, energetyki, technologii przemysłu spożywczego, rolnictwa, inżynierii chemicznej i procesowej; dla doktorantów i naukowców zajmujących się tym tematem, a także pracowników inżynierii i ochrony środowiska oraz gospodarki wodno-ściekowej różnych instytutów naukowych, inżynierów praktyków – pracowników oczyszczalni ścieków oraz projektantów oczyszczalni.

 

 

„Wielcy przyrodnicy: Od Arystotelesa do Darwina”, Redakcja naukowa: Robert Huxle

 

10579Wyjątkowa publikacja, opowiadająca o początkach i rozwoju nauk przyrodniczych. Zawiera biografie i odkrycia 40 wielkich pionierów z Europy i z Ameryki (m.in. Karol Linneusz (pierwsza systematyka przyrody), Joseph Banks (podróżnik i kolekcjoner), Georges Cuvier (teoria o ginięciu gatunków), Antony Leewenhoek (odkrywca bakterii), Nicolaus Steno (pionier badań geologicznych Ziemi), Mary Anning (odkrywczyni unikalnych skamielin), Alexander von Huboldt i Karol Darwin).

 

Tekst uzupełniają ilustracje z różnych epok przedstawiające rośliny, zwierzęta, muszle, skamienieliny pochodzące ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.

 

 

 

 

  

 

 

 

„Historia ogrodów.”, Longin Majdecki

 

6659Fundamentalny podręcznik poświęcony historii ogrodów. Jedyna publikacja w języku polskim, która przedstawia rozwój sztuki ogrodowej na świecie z uwzględnieniem polskich dokonań. To kompendium wiedzy dotyczącej rozwoju sztuki ogrodowej od starożytności do końca XX wieku. Omówiono w nim cechy charakterystyczne obiektów ogrodowych różnych epok, zmieniające się trendy w zakresie kształtowania przestrzeni oraz podano przykłady najwybitniejszych parków i ogrodów.

 

Obecne wydanie podzielono na 2 tomy:

 

Tom 1: Opisuje ogrody od starożytności po barok. Uzupełnienia i rozszerzenia dotyczą przede wszystkim obszerniejszego przedstawienia obiektów ogrodowych i tendencji projektowych różnych epok.

 

Tom 2 (w przygotowaniu: Prezentuje tendencje w sztuce kształtowania przestrzeni ogrodowej od XVIII wieku do końca XX wieku.