mar
7
2011
Autor:
Joanna Wojciechowska

35696Przyroda promuje zmienność, człowiek – chcąc zbliżyć się do kanonu- wychowuje albo ufa genom. Dyskusję myśli deterministycznej i humanistycznej prezentuje autor zbioru esejów pt. „50 teorii genetyki, które powinieneś znać” – Mark Henderson. Poszukuje związku między czynnikami dziedziczenia a efektem fenotypowym. Złożonością genetyki tłumaczy nieskończoność wariantów genotypów uzyskiwanych mimo odwiecznych reguł dziedziczności i ograniczonej palety genów.

 

Ewolucją – kierunki ekspansji genów superbakterii, kształtowanie płci, inteligencji, osobowości, modelu człowieka doskonałego. Przypomina, że to nie tylko źródło deterministycznego zysku, ale kosztami biologicznego sukcesu gatunku obciążony zostaje każdy osobnik. Pokazuje, że dywagować na temat dalszego rozwoju filogenetycznego człowieka, można już na podstawie 75 milionów lat jakie dzielą człowieka od myszy . Punktem wyjścia powinna być ocena stopnia ewolucyjnego zaawansowania na podstawie międzygatunkowej zmienności liczby kopii genów oraz śmieciowego DNA, którego do tej pory nie zaklasyfikowano jednoznacznie jako sekwencje „reliktowe”.

 

Podręcznik przytacza genetyczne, paleontologiczne, anatomiczne zoologiczne, botaniczne, embriologiczne dowody na ewolucyjny przebieg adaptacji organizmów od form pierwotnych do aktualnych. Rozwój myśli darwinowskiej podpieranej doniesieniami genetyki, nakreślany jest na symbolicznej linii czasu, zilustrowanej w dolnej stopce strony.

 

Książka obrazuje, w jaki sposób interwencja człowieka pozwala uzyskać efekt ukierunkowany, np. wprowadzając gen żonkila w hodowli złotego ryżu czy gen kodujący białko uodparniające komary na infekcję zarodźcem malarycznym. Również konieczność wprowadzenia modelowania zwierzęcego nokautów genowych, transfekcji czy hodowli tkankowych zależnie od zamiaru odnalezienia leku czy bezpośredniej jego produkcji wynika z konieczności zaniechania prowadzenia na ludziach doświadczalnych badań klinicznych.

 

Merytoryczna zawartość książki, klarowność prezentowanych poglądów oraz lekkość stylu nadają jej walory podręcznego bagażu, a konkretnością trafia w sedno potrzeb niezwiązanego zawodowo z tematyką czytelnika, jaki potrzebuje podstaw naukowych do zajęcia stanowiska w kwestiach moralnych. Nie łudzi ona intelektualnym wytchnieniem, za to śmiałymi teoriami wzbudza zaufanie.

 

Autor podkreśla istotność wewnętrznego planu genetycznego gatunku determinowanego swoistym „rachunkiem ekonomicznym” doboru naturalnego, mnożeniem korzyści na drodze obiecujących fuzji genowych. Dobro gatunku –rozumiane jest jako zwiększenie potencjału rozrodczego osobnika, strategie seksualne na poziomie organizmalnym, jak i komórkowym.

 

Wg jednej z teorii u podstaw homoseksualizmu leży rywalizacja chromosomów płciowych, w ”walce płci” inicjowanej na etapie gamet, jedna z nich przyjmuje strategię ilościową, a druga jakościową inwestycji w nowe życie. To naczelny sens piętnowania gametycznego, które zamyka możliwość klonowania, fuzji komórek jednej płci czy wreszcie wytwarzania obu rodzajów gamet u jednego osobnika. Potwierdzeniem takich założeń jest wykluczenie piętnowania gametycznego u zwierząt jajorodnych.

 

Autor nakreśla również perspektywy, jakie otwiera uwzględnienie zlokalizowanych na odpowiadających sobie chromosomach genów homeobox, których wady perspektywicznie można będzie rekompensować pobierając sekwencje od organizmów hodowlanych w ramach testów klinicznych.

 

Zróżnicowana wielkość liter i obramowanie wyjaśnień czyni książkę przyjazną dla oka. Przystępny język ośmiela laików, poszerzając kręg tematów, które mogą zostać poddane publicznym debatom, zamiast zamykać je pod kluczem. Napisana w sposób reportersko wiarygodny, autor nie aspiruje do manipulowania światopoglądem.

 

Luźne dywagacje przeplatają się z prezentacją uznanych w świecie odkryć, a nawet te pierwsze nie opierają się kontrargumentom. Książka dla ciekawych przebiegu filogenezy, uwarunkowań ontogenezy i szans podtrzymania istnienia gatunku i osobnika. Znajomość genetyki pomaga zrozumieć to co na zawsze pozostanie niespodzianką.